kennisdossier over inclusief onderwijs

Inclusief onderwijs

Dit kennisdossier vertaalt wetenschappelijke inzichten over inclusief onderwijs naar concrete handvatten voor de praktijk. Je krijgt een bericht bij belangrijke nieuwe artikelen, checklists of handreikingen.

Kennisdossier inclusief onderwijs

Inclusief onderwijs staat hoog op de agenda, maar scholen zoeken vaak naar houvast: Wat betekent inclusief onderwijs nu echt? Hoe organiseer je ondersteuning die werkt? Dit kennisdossier is in opbouw en biedt uiteindelijk een compleet en toegankelijk overzicht van inzichten uit het onderzoek Ondersteuning aan leerlingen in een inclusieve onderwijssetting (De Boer & Kuijper, 2025) en vertaalt die naar bruikbare richtlijnen voor de dagelijkse praktijk.

Het dossier bestaat in zijn uiteindelijke vorm uit zeven thematische onderdelen, gebaseerd op een uitgebreid systematisch onderzoek naar ondersteuningsvormen, ervaringen van leerlingen en onderwijsprofessionals, en effectieve interventies.

Centrale thema’s zijn onder andere:
- Het continuüm van ondersteuning: van ondersteuning in de klas tot gespecialiseerde arrangementen.
- Wat werkt voor wie: effecten van 64 internationale studies op cognitieve ontwikkeling en sociale participatie.
- Leerlingenstemmen: wat leerlingen zelf aangeven als bevorderend of belemmerend voor hun leren en welbevinden.
- Ervaringen van leraren en ondersteuners: succesfactoren zoals samenwerking, expertise en een gedeelde visie.
- Interventies die bewezen impact hebben: van peer tutoring tot professionaliseringstrajecten.
- Voorwaarden voor inclusieve scholen: schoolcultuur, organisatie, samenwerking en leiderschap.
- Aanbevelingen voor duurzaam inclusief onderwijs: stappen richting een toekomstbestendige inclusieve leeromgeving.

Elk onderdeel geeft een wetenschappelijk onderbouwd maar praktijkgericht antwoord op vragen waar scholen mee worstelen, zoals: Hoe organiseer ik ondersteuning in een volle klas? Hoe versterk ik sociale participatie? Hoe benut ik expertise binnen en tussen scholen? Hoe bouw ik aan een inclusieve schoolcultuur?

Dit kennisdossier helpt scholen om niet alleen te begrijpen wat werkt, maar ook hoe je dat in de praktijk brengt, met concrete voorbeelden, tips en vertaalslagen voor het dagelijkse onderwijs.

Anke de Boer

Prof. dr. Anke de Boer is bijzonder hoogleraar Gespecialiseerd en Inclusief Onderwijs aan de Rijksuniversiteit Groningen (Faculteit Gedrags- & Maatschappijwetenschappen) en programmadirecteur Onderzoek & Expertise bij RENN4, een organisatie voor gespecialiseerd onderwijs. Haar expertise ligt in inclusief en gespecialiseerd onderwijs, met aandacht voor sociale inclusie, het optimaliseren van de onderwijsleeromgeving en evidence-informed praktijk. Ze is betrokken bij landelijke onderzoeken en publicaties over wat werkt voor leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften.

Machiel Karels

Machiel Karels is directeur van onderwijskundig kennisplatform Wij-leren.nl. Daarnaast begeleidt hij verandertrajecten naar meer ontwikkelingsgericht onderwijs. Hij verzorgt ook opleidingen tot interne auditor. Het is zijn passie om mee te helpen het onderwijs te transformeren naar een structuur die bij elk kind past en die toch werkbaar is voor leraren.

Kijk ook bij de andere webinars of modules van Machiel Karels

Kijk ook bij onze andere webinars